Szachy to nie tylko zabawa czy wiedza, ale wychowanie i przygotowanie do życia.

Jak dobierać najlepszych trenerów dla naszych dzieci?

Naukowa definicja **„dobrego trenera” ** wykracza daleko poza nasze potoczne rozumienie.

To nie jest osoba, która ma uprawnienia lub wiedzę w danej dziedzinie, ale jest to bardziej taki profesjonalista będący jednocześnie analitykiem, psychologiem oraz pedagogiem.

Potrafi on zatem dostosować swoją rozległą wiedzę do specyficznych potrzeb i etapu rozwoju człowieka, z którym pracuje. Jest to tym ważniejsze im młodsze oraz mniej samoświadome, szczególnie emocjolnanie, są osoby które trenuje.

Ocena jego przydatności dla naszego dziecka to złożona ocena wiele elementów i aspektów o których większość rodziców nawet nigdy nie pomyśli a nawet jak niektóre pozna, to ma problem by zweryfikować.

Zazwyczaj więc bazujemy się na przypadku, na kogo trafi nasze dziecko.

Jak wszędzie dobrych i bardzo dobrych w dowolnej dziedzienie jest MAŁO lub bardzo mało!.

Szczególnie jak mówimy tutaj o wiedzy i umiejętności z kilku dziedzin jednocześnie!

W wielu dyscyplinach było wiele ekstramanie szokujących tego dowodów, ale nie ma tu sensu ich przywoływac. Każdy, kto zechce znajdzie ich setki od ręki.

Na co zatem należy zwrócić uwagę? Czego szukać?

W szachach ludzie najczęściej błędnie myślą, że trener z wyższym rankingiem lub większą popularnością w mediach będzie lepszy.

To bardzo błędne myślenie, bo szachy to sport indywidualny

Zapraszam do zapoznania się zatem z naukową wiedzą o tym jak dobrać najlepszego trenera dla nszych pociech w dowolnej dyscyplinie czy zajęciach!

W naukach o sporcie (kinezjologii, psychologii sportu i pedagogice) termin „dobry trener” zastępowany jest bardziej precyzyjnym pojęciem skuteczności trenerskiej (coaching effectiveness).

Najbardziej uznaną i rozbudowaną definicję tego zjawiska przedstawili Jean Côté i Wade Gilbert w 2009 roku. Według nich bycie skutecznym trenerem nie jest zestawem stałych cech, lecz dynamicznym procesem podejmowania decyzji.

Definicja Skuteczności Trenerskiej

Zgodnie z ujęciem akademickim:

Skuteczny trener to osoba, która konsekwentnie wykorzystuje zintegrowaną wiedzę zawodową, interpersonalną i intrapersonalną w celu optymalizacji rozwoju zawodników – kształtując ich kompetencje, pewność siebie, relacje społeczne oraz charakter – w określonym kontekście sportowym.

Trzy Filary Wiedzy Trenerskiej

Współczesna nauka wskazuje, że ekspertyza trenerska opiera się na triadzie kompetencji:

1. Wiedza Zawodowa (Professional Knowledge): Obejmuje wiedzę merytoryczną o dyscyplinie (taktyka, technika), ale także nauki wspierające: fizjologię wysiłku, biomechanikę oraz teorię uczenia się motorycznego.
2. Wiedza Interpersonalna (Interpersonal Knowledge): Zdolność do budowania relacji. Skuteczny trener musi być sprawnym komunikatorem, negocjatorem i liderem potrafiącym zarządzać dynamiką grupy.
3. Wiedza Intrapersonalna (Intrapersonal Knowledge): Klucz do ciągłego rozwoju. To umiejętność autorefleksji, zrozumienie własnej filozofii pracy oraz etyki, co pozwala na krytyczną ocenę własnych działań i adaptację do nowych warunków.

Model 4C: Mierniki Sukcesu

W ujęciu naukowym sukces trenera nie jest mierzony wyłącznie liczbą zdobytych trofeów, ale wpływem na zawodnika w czterech kluczowych obszarach, znanych jako Model 4C:

• Competence (Kompetencje): Realna poprawa umiejętności technicznych i sprawności fizycznej.
• Confidence (Pewność siebie): Budowanie poczucia samoskuteczności i odporności psychicznej zawodnika.
• Connection (Więzi): Tworzenie pozytywnych relacji z trenerem, drużyną i otoczeniem.
• Character (Charakter): Kształtowanie postaw moralnych, empatii i zasad fair play.

Kontekstualność i Przywództwo

Ważnym elementem definicji naukowej jest kontekst. Inne kompetencje definiują “dobrego” trenera w sporcie dzieci i młodzieży (gdzie dominuje funkcja wychowawcza), a inne w sporcie elitarnym (gdzie dominuje optymalizacja wyniku pod presją).

Teorie wspierające nowoczesny coaching:

• Self-Determination Theory (SDT): Trener jako osoba zaspokajająca potrzeby autonomii, kompetencji i więzi zawodnika.
• Przywództwo Transformacyjne: Model, w którym trener inspiruje zawodników do wykraczania poza własne limity poprzez stymulację intelektualną i indywidualne podejście.

Literatura:

• Côté, J., & Gilbert, W. (2009). An Integrative Definition of Coaching Effectiveness and Expertise. International Journal of Sports Science & Coaching.
• Jowett, S. (2007). Social Psychology in Sport. Human Kinetics.